Les 6 Gedachten zijn geen feiten

Onze gedachten kunnen een sterke invloed hebben op hoe we ons voelen en op wat we doen. Vaak komen die gedachten plotseling en geheel automatisch op.

Door je steeds maar weer bewust te worden van de gedachten die door je hoofd gaan, ze dan los te laten en dan weer de aandacht te richten op de ademhaling en het huidige moment, is het mogelijk er wat afstand van te nemen en ze in het juiste perspectief te zien.

Dat kan ons laten zien dat er andere manieren kunnen zijn om over situaties te denken en ons te bevrijden van de tirannie van oude gedachtepatronen die automatisch in ons opkomen.

Het belangrijkste is dat we uiteindelijk diep in ons binnenste beseffen dat alle gedachten slechts gebeurtenissen in ons hoofd zijn (inclusief gedachten die zeggen dat het niet zo is), dat gedachten geen feiten zijn en dat wij niet onze gedachten zijn.

Gedachten en beelden geven ons vaak een aanwijzing over wat er in ons hoofd omgaat. We kunnen er greep op krijgen zodat we ze van verschillende kanten kunnen bekijken. Doordat we heel vertrouwd kunnen raken met "top 10" van onze automatische en niet-helpende gedachtepatronen die onze stemming in een neerwaartse spiraal brengen, kunnen ons makkelijker van die processen bewust worden en ze veranderen.

We moeten vooral letten op gedachten die het oefenen ondermijnen of blokkeren, zoals de gedachten: "Het heeft geen zin om dit te doen" of "Het werkt toch niet, waarom zou ik me druk maken". Zulke pessimistische en hopeloze gedachtepatronen zijn kenmerkend voor een depressieve stemming. Het is één van de belangrijkste factoren die ons belemmeren om actie te ondernemen om uit die depressieve stemming te komen.

Het is dus bijzonder belangrijk zulke gedachten als "negatief denken" te herkennen en er op een bewuste en daardoor betere manier op te reageren.

Enkele manieren om je gedachten op een andere manier te bekijken

Hieronder volgen verschillende manier waarop je kunt reageren op ongewenste gedachten, zoals sombere gedachten.

1. Kijk er naar als ze opkomen en weer verdwijnen en besef dt je de gedachten niet hoeft te volgen.

2. Beschouw je gedachte als een gebeurtenis in je hoofd in plaats van als een feit. Het kan zijn dat deze gebeurtenis gepaard gaat met allerlei andere gedachten en gevoelens. Het is dan verleidelijk om te denken dat het waar is wat je denkt, maar jij bent nog altijd degene die bepaalt of je gedachten écht kloppen of niet.

3. Zet je gedachten op papier. Hierdoor zie je ze op een manier die niet zo emotioneel en overweldigend is. Ook dat kan de onderbreking die je hebt tussen de gedachten en het opschrijven ervan je de tijd geven om stil te staan bij de betekenis van je gedachten.

4. Stel jezelf de volgende vragen:

*Kwam deze gedachte plotseling en automatisch in mijn hoofd?

*Komt ze overeen met de feitelijke situatie?

*Is er iets bij dat ik in twijfel kan trekken?

*Hoe zou ik er over gedacht hebben op een ander tijdstip en in een andere stemming?

*Zijn er ook andere manieren om er tegenaan te kijken?

Als je je bewust wordt van sombere gedachten of beelden

Als je je bewust wordt van ongewenste gedachten en beelden in je geest, schenk er dan op een milde en accepterende manier aandacht aan. Misschien kun je je ook één of meer van de volgende vragen stellen (ga na elke vraag terug naar de ademhaling).

*Verwar ik een gedachte met een feit?

*Trek ik een voorbarige conclusie?

*Denk ik in zwart-wit termen?

*Veroordeel ik mezelf als geheel omdat ik één ding fout heb gedaan?

*Concentreer ik mij op mijn zwakheden en vergeet ik mijn sterke punten?

*Beschuldig ik mezelf van iets waar ik geen schuld aan heb?

*Veroordeel ik mezelf?

*Stel ik onredelijke hoge eisen aan mezelf, zodat ik tekort zal schieten?

*Probeer ik andermans gedachten te raden? (we noemen dat gedachtenlezen).

*Probeer ik te raden hoe een situatie zal aflopen? (dat heet toekomst voorspellen)

*Verwacht ik perfectie?

*Ben ik aan het ramp denken?

Omgaan met gedachten deel 1

Het is opmerkelijk hoe bevrijdend het werkt om te zien dat je gedachten slechts gedachten zijn en niet "jezelf" of "de werkelijkheid". Je denkt bijvoorbeeld dat je vandaag een bepaald aantal dingen moet doen. Je herkent dat niet als een gedachte maar handelt alsof het "de waarheid" is en daarmee heb je op dat moment een werkelijkheid geschapen waar je echt in gelooft. Dan denk je dat al die dingen echt vandaag gedaan moeten worden.

Een patiënt, Peter, had een hartaanval gehad en wilde voorkomen dat hij er nog een kreeg. Hij stond om 10 uur 's avonds met de tuinlampen aan op de oprit zijn auto te wassen toen hij tot een belangrijke ontdekking kwam. Hij realiseerde zich dat hij dit helemaal niet hoefde te doen! Het was het onvermijdelijke gevolg van de hele dag maar proberen de dingen, die hij zich had voorgenomen, ook die dag voor elkaar te krijgen. 

Toen hij doorkreeg wat hij zichzelf aandeed, begreep hij dat hij zo overtuigd was geweest dat alles die dag gedaan moet worden, dat hij er niet aan getwijfeld had  of dat wel waar was.

Als je zelf ook op zo'n manier bezig bent, voel je je waarschijnlijk ook opgejaagd, gespannen en bezorgd zonder zelf te weten waarom, net zoals Peter. Dus als je zit te mediteren en je bedenkt hoeveel je vandaag allemaal nog moet doen, besef dan dat het alleen maar een gedachte is.

Aan de andere kant, als zo'n gedachte opkomt en je er afstand van kunt nemen, zodat je kunt zien wat het werkelijk is, dan ben je in staat om je te bepalen wat voorrang heeft. Je zult gedurende de dag precies weten wanneer je moet stoppen. 

Dus het simpelweg herkennen van je gedachten als gedachten kan je verlossen van de ongezonde druk die je jezelf opgelegd hebt. Het geeft je een helderder beeld en het gevoel dat je je leven meer in de hand hebt.

Deze bevrijding van de tirannie van het denken is een direct gevolg van het mediteren zelf. Wanneer we elke dag een tijdje bezig zijn met "niet-doen", de ademhaling en de activiteiten in het lichaam en geest gadeslaan zonder aan die activiteiten deel te nemen, ontwikkelen we kalmte en aandacht.

Omdat de geest stabiliteit ontwikkelt en zich minder bezighoudt met de inhoud van het denken, versterken we het vermogen van de geest om te concentreren en kalm te zijn. Elke keer als we een opkomende gedachte als gedachte herkennen, de inhoud, de kracht en de juistheid ervan waarnemen en dan loslaten, teruggaan naar onze ademhaling en het gewaar zijn van het lichaam, versterken we onze opmerkzaamheid. We leren onszelf beter kennen en onszelf meer te aanvaarden zoals we werkelijk zijn. Dat geeft rust vanbinnen.

Omgaan met gedachten deel 2

Denken beheerst ons leven. Bewust of onbewust ben je het grootste deel van je leven met je gedachten bezig. Maar meditatie is een ander proces, dat zich niet bezighoudt met redeneren of overdenken. Meditatie heeft niets te maken met denken. Omdat meditatie geen nadenken is kunnen door het proces van stille observatie nieuwe inzichten ontstaan. We hoeven niet te vechten of te worstelen met onze gedachten of onze gedachten te veroordelen. Als we merken dat er een gedachte opkomt, kunnen we er simpelweg voor kiezen om die niet te volgen.

Als we onszelf verliezen in een gedachte, vereenzelvigen we ons er in sterke mate mee. De gedachten razen door ons hoofd. We worden er door meegesleept en dat kan in korte tijd heel ver zijn.

We springen op een trein van gedachten die aan elkaar gekoppeld zijn zonder te beseffen dat we dat hebben gedaan, laat staan dat we weten waar we naar toe gaan. Ergens onderweg worden we wakker en realiseren ons dat we aan het denken zijn, dat we meegenomen zijn voor een rit. Wanneer we uit de trein stappen, kan het zijn dat we in een heel andere gemoedstoestand zijn als toen we instapten.

Neem nu even de tijd om naar de gedachten te kijken die op dit moment in je hoofd opkomen. Je zou nu als een oefening, je ogen kunnen luiten en je voorstellen dat je in een bioscoop zit en naar een leeg scherm kijkt. Wacht simpelweg tot er gedachten verschijnen. Omdat je niets anders doet dan alleen maar afwachten tot de gedachten verschijnen, kan het heel snel gebeuren. Wat zijn het precies? Wat gebeurt er mee? Gedachten zijn als magische voorstellingen die echt lijken wanneer we er in opgaan, maar als we ze beter bekijken verdwijnen ze.

Maar hoe zit het met die heftige gedachten die ons raken? We kijken, kijken en kijken nog eens en dan heel plotseling -woeps!- zijn we verloren in een gedachte. Wat zijn dat voor gemoedstoestanden of speciaal soort gedachten die ons telkens weer te pakken nemen, zodat we vergeten dat ze slecht lege verschijnselen zijn die weer voorbij gaan? Het is bijzonder om te merken hoeveel macht zulke ongewenste gedachten over ons hebben. Doe dit, zeg dat, denk eraan, maak plannen, raak geobsedeerd, veroordeel. Ze kunnen ons "gek" maken, en dat gebeurt ook vaak!

Het soort gedachten dat we hebben en de invloed die ze op ons leven hebben, hangt af van het feit of we begrijpen wat er gebeurt. Als we ons in een heldere toestand bevinden, maakt het niet uit wat we voor soort gedachten we in ons hoofd hebben. We zien onze gedachten zoals ze zijn: een voorbijgaande vertoning.

Gedachten leiden tot acties en acties hebben weer allerlei gevolgen. In welke gedachten gaan we investeren? Onze grootste opdracht is ze helder te zien, zodat we kunnen kiezen bij welke gedachte we actie ondernemen en welke we moeten laten voor wat ze zijn.

Je energie balans in balans brengen

Huiswerk bij les 6

1. Oefening naar eigen keuze

Maak een keuze uit de diverse sessies, met of zonder begeleiding, 30 minuten per dag. Bijvoorbeeld 15 minuten zitten en 15 minuten bodyscan of lopen in aandacht.

2. Drie minuten ademruimte -Op vaste tijdstippen.

Oefen 3 maal per dag op van te voren vastgestelde tijden. 

3. Drie minuten ademruimte -Bij onplezierige ervaringen.

Telkens als je onaangename gedachten of gevoelen hebt neem je een ademruimte.

Als je nog steeds negatieve gedachten hebt na het toepassen van de ademruimte, schrijf ze dan op.

Je zou een paar van de ideeën van de teksten "manieren om je gedachten op een andere manier te bekijken" en "als je je bewust wordt van negatieve gedachten" kunnen gebruiken om een andere kijk op je gedachten te krijgen.

4. Kies een nieuwe routine bezigheid om met extra aandacht te doen.